Jakiś czas temu napisałam tu artykuł o darmowych wzorach do haftowania, a spośród miejsc tam uwzględnionych najwięcej radości sprawiła wam Antique Pattern Library. W tym wpisie opowiem wam więcej na jej temat, wyjaśnię jak się po niej poruszać i na co uważać. A ponieważ opowiadam tu głównie o hafcie, to będę robić to właśnie pod kątem takiego wyszukiwania. Działać będzie to jednak bardzo podobnie w każdej innej technice znajdującej się w tej bibliotece.
Moje pierwsze spotkanie z Antique Pattern Library
Na Antique Pattern Library trafiłam już kilkanaście lat temu, przeszukując internet w poszukiwaniu ciekawych miejsc o hafcie. Na początku główną trudnością było dla mnie przebicie się przez jej, można dziś już powiedzieć, vintagowy wygląd i podejście do prezentowanych treści. Kolejną niejasnością było to, na jakich zasadach biblioteka działa i czy rzeczywiście można z niej swobodnie korzystać. Nie pomagał też język strony, bo choć angielski znam od dawna, to dopiero dziś czuję się w nim na tyle swobodnie, aby bez większych wątpliwości rozumieć takie treści.
Jeśli macie podobne obawy albo po prostu chcecie dokładnie zrozumieć, na jakiej zasadzie działa ta cyfrowa biblioteka dawnych wzorów, to zapraszam do czytania.
Czym właściwie jest Antique Pattern Library?
Jest to jedno z największych i równocześnie darmowych archiwów cyfrowych poświęconych publikacjom związanym z rękodziełem tekstylnym. W swoich zasobach ma obecnie kilka tysięcy skanów oryginalnych publikacji. Duża część z nich pochodzi z przełomu XIX i XX wieku, a najmłodsze są z połowy XX wieku.
Co ważne, biblioteka jest żywa i cały czas poszerza swoje zasoby. Co roku trafiają do niej kolejne publikacje, które zostały już objęte domeną publiczną. Poprawiane i uzupełniane są też wcześniejsze skany.
Biblioteka została założona w połowie lat 2000. Działa jako projekt non-profit związany z organizacjami New Media Arts i Metaverse Libraries, którch celem jest ochrona dziedzictwa kulturowego oraz wspieranie sztuki i projektów edukacyjnych w środowiskach cyfrowych i wirtualnych.
Całość utrzymuje się z pracy wolontariuszy i datków. Warto ją wesprzeć, bo pieniądze pokrywają koszty hostingu i utrzymania strony, a przy tak dużych zbiorach potrafią być to naprawdę konkretne sumy.
Co znajdziemy w Antique Pattern Library?
W archiwum znajdziecie szereg publikacji w formie PDF-u gotowego do pobrania. Są tam zeszyty, czasopisma, podręczniki, gazety, broszury oraz historyczne publikacje dużych i znanych kiedyś producentów nici, takich jak Richardson, Spool Cotton Company czy DMC.
Najbardziej obszerne kategorie to haft, koronki, dziewiarstwo, frywolitka, haft krzyżykowy i tkactwo, ale znajdziecie tam też wiele dawnych technik rękodzielniczych, których dziś już prawie się nie uczy, a które kiedyś były istotnym elementem dekoracji odzieży i domostw. Będą to na przykład kapelusznictwo, papieroplastyka, wyrób wstążek czy nawet stolarstwo.
Dokładne zasoby biblioteki najlepiej przejrzeć samemu. Długo musiałabym tu pisać, aby wymienić wszystko, co to archiwum zawiera.
Publikacje dostępne są w językach ich oryginalnych wydań: angielskim, francuskim, niemieckim, holenderskim czy szwedzkim. Dziś nie jest to jednak aż taki problem, bo aplikacje internetowe do tłumaczeń całkiem dobrze radzą sobie z tekstem na zdjęciach. Co ważne, wiele pozycji zawiera głównie plansze ze wzorami, więc tłumaczenie tekstu często wcale nie będzie potrzebne.
Jak wygląda korzystanie ze strony?
Na samej górze strony znajdziecie wyszukiwarkę, w którą możecie wpisać interesujące was pojęcia. Korzysta ona jednak z wyszukiwania zewnętrznego, więc po wpisaniu hasła zostaniecie przeniesieni na inną stronę. Wyszukiwarka działa w języku angielskim.
Poniżej znajdują się główne kategorie. Po kliknięciu traficie do dedykowanego katalogu z publikacjami dotyczącymi danej techniki.
Każda pozycja opatrzona jest zdjęciem okładki publikacji (jeśli zachowała się w skanie), plikiem PDF, tytułem i informacjami o wydaniu, krótkim opisem osoby przygotowującej plik oraz numerem ewidencyjnym biblioteki.
Dla nas najistotniejsze będą oczywiście kolumna z PDF-em oraz krótki opis publikacji.
Czy to naprawdę jest darmowe? Kilka słów o prawach autorskich
Wszystkie zeskanowane pliki w archiwum dostępne są na licencji Creative Commons Attribution-NonCommercial-ShareAlike License. Jest to licencja umożliwiająca niekomercyjne wykorzystywanie materiałów do celów edukacyjnych, dokumentacyjnych i związanych z udostępnianiem kultury.
W praktyce oznacza to, że możemy korzystać z tych materiałów na potrzeby własne, edukacyjne czy badawcze. Same oryginalne publikacje są zwykle w domenie publicznej, jednak przygotowane przez bibliotekę skany należą już do niej i nie wolno ich sprzedawać ani rozpowszechniać komercyjnie
Jeśli chcecie dokładnie zapoznać się z zasadami licencji, najlepiej zajrzeć bezpośrednio na stronę biblioteki.
Co można tam znaleźć naprawdę ciekawego?
Jedną z moich ulubionych publikacji jest „Motifs for Embroideries D.M.C.” wydane pod nazwiskiem Thérèse de Dillmont. W tym wypadku chodzi o siostrzenicę właściwej autorki słynnej „Encyclopedia of Needlework”, która była jej imienniczką. O tej historii napiszę kiedyś oddzielnie, bo zdecydowanie zasługuje na swoje pięć minut.
Publikacja jest przepięknie ilustrowana, a wzory mają bardzo ornamentalny, roślinny charakter. Cudo!
Choć w niektórych technikach rękodzielniczych trzeba trochę bardziej poszukać, to Antique Pattern Library będzie prawdziwym rajem dla miłośników haftu krzyżykowego. I choć osobiście nie przepadam za tą techniką, to niektóre z dostępnych tam wzorów nawet u mnie budzą chęć ich wykonania.
Podobnie będzie z wszelkiego rodzaju haftami białymi, bo znaczna część publikacji dotyczy właśnie ich.
Znajdziemy tam propozycje wykonania haftowanych poduszek, eleganckich monogramów, zdobienia sukien, kołnierzyków, bielizny czy obrusów. Poruszane są właściwie wszystkie tematy związane z codziennym prowadzaniem gospodarstwa domowego przez elegancką panią domu przełomu XIX i XX wieku.
Dlaczego takie archiwa są ważne?
Osobiście uważam, że możliwość istnienia takich archiwów jak Antique Pattern Library to jeden z najwspanialszych efektów ubocznych rozwoju technologii i komunikacji. Jeszcze kilkadziesiąt lat temu dostęp do takich materiałów byłby dla większości osób praktycznie niemożliwy, a dziś wystarczy internet i odrobina ciekawości.
Każdy zainteresowany rękodziełem, historycznym ubiorem czy zmieniającą się przez lata estetyką ma dostęp do ogromnej bazy wiedzy. To nie jest tylko zbiór wzorów i instrukcji dla rękodzielników. To także źródło wiedzy o trendach, sposobie pisania, języku wydawniczym, grafice użytkowej czy treściach kierowanych do konkretnych grup społecznych.
Wiele publikacji zawiera reklamy z epoki, porady dotyczące konserwacji czy ilustracje codziennego życia. Dzięki temu można obserwować nie tylko historię samego rękodzieła, ale też zmieniającą się kulturę codzienności.
Biblioteka działa społecznie i szuka wolontariuszy
Biblioteka działa społecznie i cały czas poszukuje osób chętnych do pomocy. Na stronie znajdziemy informację, że można wspierać ją finansowo, przekazywać stare publikacje do digitalizacji, pomagać przy obróbce graficznej skanów czy korekcie katalogów.
I myślę, że to właśnie najlepiej pokazuje charakter całego projektu – Antique Pattern Library nie jest tylko stroną z PDF-ami, ale ogromnym społecznym archiwum tworzonym przez ludzi, którzy naprawdę chcą ratować dawne rękodzielnicze publikacje przed zapomnieniem.
Dodam jeszcze, że biblioteka prowadzi też swojego Instagrama, więc jeśli chcecie być na bieżąco z nowymi publikacjami i działaniami projektu, to warto tam zajrzeć.
Kilka rzeczy, które warto wiedzieć przed rozpoczęciem szukania
- wyszukiwarka działa po angielsku,
- część PDF-ów ma słabą jakość,
- większość publikacji nie ma współczesnych instrukcji,
- stare nazwy technik bywają mylące,
- warto przeglądać też katalogi ręcznie.
Napisz, co o tym myślisz