{"id":1938,"date":"2026-05-31T13:01:46","date_gmt":"2026-05-31T12:01:46","guid":{"rendered":"https:\/\/ulasmykowska.pl\/?p=1938"},"modified":"2026-05-31T13:26:11","modified_gmt":"2026-05-31T12:26:11","slug":"ciociu-czy-nauczysz-mnie-haftowac","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/ulasmykowska.pl\/index.php\/2026\/05\/31\/ciociu-czy-nauczysz-mnie-haftowac\/","title":{"rendered":"Ciociu, czy nauczysz mnie haftowa\u0107?"},"content":{"rendered":"\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Coraz cz\u0119\u015bciej spotykam si\u0119 z pytaniami jak uczy\u0107 dzieci haftowania. Cho\u0107 w prowadzeniu <a href=\"https:\/\/ulasmykowska.pl\/index.php\/warsztaty\/\" data-type=\"page\" data-id=\"947\" target=\"_blank\" rel=\"noreferrer noopener\">warsztat\u00f3w<\/a> mam do\u015bwiadczenie g\u0142\u00f3wnie z doros\u0142ymi to mia\u0142am te\u017c okazj\u0119 poprowadzi\u0107 kilka indywidualnych lekcji dla ma\u0142ych dziewczynek. Ostatnie takie spotkanie zbieg\u0142o si\u0119 w czasie z tegorocznym dniem dziecka oraz moim najnowszym historyczno-hafciarskim odkryciem. Odbiera ono romantyzm oraz odczarowuje haftowanie i wszelkie prace r\u0119czne, a przynajmniej we mnie pozostawi\u0142o pewien dyskomfort poznawczy. My\u015bl\u0119, \u017ce czas najwy\u017cszy, aby\u015bmy spr\u00f3bowali zobaczy\u0107 to takim jakim by\u0142o.<\/p>\n\n\n  \r\n    \r\n<div id=\"wpj-jtoc\" class=\"wpj-jtoc wpj-jtoc--main --jtoc-the-content --jtoc-theme-hero --dark --jtoc-title-align-left --jtoc-toggle-icon --jtoc-toggle-position-right --jtoc-toggle-1 --jtoc-has-numeration --jtoc-header-as-toggle --jtoc-headings-full-row-clickable --jtoc-has-custom-styles --jtoc-is-unfolded --jtoc-animate --jtoc-align-left\" >\r\n  <!-- TOC -->\r\n        <div class=\"wpj-jtoc--toc wpj-jtoc--toc-inline \" >\r\n              <div class=\"wpj-jtoc--header\">\r\n        <div class=\"wpj-jtoc--header-main\">\r\n                    <div class=\"wpj-jtoc--title\">\r\n                        <span class=\"wpj-jtoc--title-label\">Spis tre\u015bci<\/span>\r\n          <\/div>\r\n                                <div class=\"wpj-jtoc--toggle-wrap\">\r\n                                                          <div class=\"wpj-jtoc--toggle-box\">\r\n                  <div class=\"wpj-jtoc--toggle\"><\/div>\r\n                <\/div>\r\n                          <\/div>\r\n                  <\/div>\r\n      <\/div>\r\n            <div class=\"wpj-jtoc--body\">\r\n            <nav class=\"wpj-jtoc--nav\">\r\n        <ol class=\"wpj-jtoc--items\"><li class=\"wpj-jtoc--item --jtoc-h2\">\r\n        <div class=\"wpj-jtoc--item-content --jtoc-h2\" data-depth=\"2\">\r\n                                        <span class=\"jtoc--num\"><!--1--><\/span>        <a href=\"#swiatlo-pochodzilo-z-malego-palnika-gazowego\"  title=\"\u015awiat\u0142o pochodzi\u0142o z ma\u0142ego palnika gazowego\" data-numeration=\"1\">\u015awiat\u0142o pochodzi\u0142o z ma\u0142ego palnika gazowego<\/a>\r\n                    <\/div><\/li><li class=\"wpj-jtoc--item --jtoc-h2\">\r\n        <div class=\"wpj-jtoc--item-content --jtoc-h2\" data-depth=\"2\">\r\n                                        <span class=\"jtoc--num\"><!--2--><\/span>        <a href=\"#haftowac-nauczyla-mnie-babcia\"  title=\"Haftowa\u0107 nauczy\u0142a mnie babcia\" data-numeration=\"2\">Haftowa\u0107 nauczy\u0142a mnie babcia<\/a>\r\n                    <\/div><\/li><li class=\"wpj-jtoc--item --jtoc-h2\">\r\n        <div class=\"wpj-jtoc--item-content --jtoc-h2\" data-depth=\"2\">\r\n                                        <span class=\"jtoc--num\"><!--3--><\/span>        <a href=\"#lorenza-wykonuje-lodyzki-kwiatow\"  title=\"Lorenza wykonuje \u0142ody\u017cki kwiat\u00f3w\" data-numeration=\"3\">Lorenza wykonuje \u0142ody\u017cki kwiat\u00f3w<\/a>\r\n                    <\/div><\/li><li class=\"wpj-jtoc--item --jtoc-h2\">\r\n        <div class=\"wpj-jtoc--item-content --jtoc-h2\" data-depth=\"2\">\r\n                                        <span class=\"jtoc--num\"><!--4--><\/span>        <a href=\"#szybko-zapominalam-tego-czego-babcia-mnie-nauczyla\"  title=\"Szybko zapomina\u0142am tego czego babcia mnie nauczy\u0142a\" data-numeration=\"4\">Szybko zapomina\u0142am tego czego babcia mnie nauczy\u0142a<\/a>\r\n                    <\/div><\/li><li class=\"wpj-jtoc--item --jtoc-h2\">\r\n        <div class=\"wpj-jtoc--item-content --jtoc-h2\" data-depth=\"2\">\r\n                                        <span class=\"jtoc--num\"><!--5--><\/span>        <a href=\"#nettie-lat-9-jest-bardzo-zreczna\"  title=\"Nettie, lat 9, jest bardzo zr\u0119czna.\" data-numeration=\"5\">Nettie, lat 9, jest bardzo zr\u0119czna.<\/a>\r\n                    <\/div><\/li><li class=\"wpj-jtoc--item --jtoc-h2\">\r\n        <div class=\"wpj-jtoc--item-content --jtoc-h2\" data-depth=\"2\">\r\n                                        <span class=\"jtoc--num\"><!--6--><\/span>        <a href=\"#haft-to-tez-jest-praca\"  title=\"Haft to te\u017c jest praca\" data-numeration=\"6\">Haft to te\u017c jest praca<\/a>\r\n                    <\/div><\/li><\/ol>      <\/nav>\r\n          <\/div>\r\n      <\/div>\r\n    <\/div>\r\n\n\n\n<h2 class=\"wp-block-heading\">\u015awiat\u0142o pochodzi\u0142o z ma\u0142ego palnika gazowego<\/h2>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Niesamowitym zbiegiem okoliczno\u015bci kilka dni temu przegl\u0105daj\u0105c zasoby <a href=\"https:\/\/www.loc.gov\/\" target=\"_blank\" rel=\"noreferrer noopener\">Ameryka\u0144skiej Biblioteki Kongresu<\/a> pod k\u0105tem zagadnie\u0144 hafciarskich natrafi\u0142am na intryguj\u0105ce zdj\u0119cia z pocz\u0105tku XX wieku. Przedstawiaj\u0105 one dzieci pracuj\u0105ce przy hafcie, szyciu oraz wykonuj\u0105cych zarobkowo inne prace r\u0119czne. Zdj\u0119cia same w sobie s\u0105 ciekawe, ale w\u0142a\u015bciwe wra\u017cenie robi\u0105 dopiero w zestawieniu z opisami, kt\u00f3re im towarzysz\u0105. To one niemal namacalnie pokazuj\u0105 co tam tak naprawd\u0119 si\u0119 dzieje.<\/p>\n\n\n\n<figure class=\"wp-block-image aligncenter size-full\"><img data-recalc-dims=\"1\" loading=\"lazy\" decoding=\"async\" width=\"1024\" height=\"732\" src=\"https:\/\/i0.wp.com\/ulasmykowska.pl\/wp-content\/uploads\/2026\/06\/Dziewczynka-pracujaca-przy-hafcie-wyzysk-dzieci.jpg?resize=1024%2C732\" alt=\"dziewczynka haftuje zarobkowo sukni\u0119\" class=\"wp-image-1961\" srcset=\"https:\/\/i0.wp.com\/ulasmykowska.pl\/wp-content\/uploads\/2026\/06\/Dziewczynka-pracujaca-przy-hafcie-wyzysk-dzieci.jpg?w=1024&amp;ssl=1 1024w, https:\/\/i0.wp.com\/ulasmykowska.pl\/wp-content\/uploads\/2026\/06\/Dziewczynka-pracujaca-przy-hafcie-wyzysk-dzieci.jpg?resize=300%2C214&amp;ssl=1 300w, https:\/\/i0.wp.com\/ulasmykowska.pl\/wp-content\/uploads\/2026\/06\/Dziewczynka-pracujaca-przy-hafcie-wyzysk-dzieci.jpg?resize=768%2C549&amp;ssl=1 768w\" sizes=\"auto, (max-width: 1000px) 100vw, 1000px\" \/><figcaption class=\"wp-element-caption\"><a href=\"https:\/\/www.loc.gov\/resource\/nclc.04320\/\" target=\"_blank\" rel=\"noreferrer noopener\">Lewis Wickes Hine, fotografia dokumentuj\u0105ca prac\u0119 dzieci przy hafcie, Newark, 1923.<br>\u0179r\u00f3d\u0142o: National Child Labor Committee Collection, Library of Congress.<br>Materia\u0142 w domenie publicznej.<\/a><\/figcaption><\/figure>\n\n\n\n<blockquote class=\"wp-block-quote is-layout-flow wp-block-quote-is-layout-flow\">\n<p class=\"wp-block-paragraph\">\u201e<em>Znalaz\u0142em trzynastoletni\u0105 dziewczynk\u0119 pracuj\u0105c\u0105 przy hafcie w odleg\u0142ym k\u0105cie s\u0142abo o\u015bwietlonego pokoju. \u015awiat\u0142o pochodzi\u0142o z ma\u0142ego palnika gazowego znajduj\u0105cego si\u0119 wysoko nad g\u0142ow\u0105 dziewczynki, po\u015brodku pomieszczenia. Pracowa\u0142a nad czarn\u0105 sukni\u0105, kt\u00f3rej wz\u00f3r by\u0142 obrysowany czarnym o\u0142\u00f3wkiem. Za wykonanie bogatego haftu na tej sukni otrzymywa\u0142a dziewi\u0119\u0107dziesi\u0105t cent\u00f3w. Wyhaftowanie jednej sukni zajmowa\u0142o jej oko\u0142o trzech lub czterech dni, je\u015bli pracowa\u0142a bez przerwy i regularnie. Pracowa\u0142a od godziny 16:00, a by\u0142a 19:00. Spodziewa\u0142a si\u0119 sko\u0144czy\u0107 o 22:30.<br>Miejsce: Newark.\u201d<\/em><\/p>\n<\/blockquote>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">To by\u0142 pierwszy opis jaki przeczyta\u0142am i od razu mocno mnie poruszy\u0142. Ci\u0119\u017cko by\u0142oby mi wyczerpuj\u0105co wyt\u0142umaczy\u0107 czym jest ogrom pracy, kt\u00f3ry musia\u0142a w\u0142o\u017cy\u0107 ta dziewczynka w wykonanie takiej sukni. Dzi\u015b haft nadal jest romantyzowany do tego stopnia, \u017ce wi\u0119kszo\u015b\u0107 ludzi zapewne uzna\u0142oby, \u017ce to dziecko mi\u0142o sp\u0119dza\u0142o czas pomagaj\u0105c finansowo rodzinie. Nic bardziej mylnego.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Cho\u0107 zdj\u0119cie, na kt\u00f3rym widzimy trzynastolatk\u0119 jest \u0142adnie o\u015bwietlone to \u015bwiat\u0142o to pochodzi z lampy fotografa. W pomieszczeniu o\u015bwietlanym lamp\u0105 gazow\u0105, w dodatku umieszczon\u0105 z dala od wykonywanej pracy, panowa\u0142 p\u00f3\u0142mrok. Pami\u0119tam jeszcze z dzieci\u0144stwa dni, kiedy moja mama na dzia\u0142ce zapala\u0142a lamp\u0119 gazow\u0105, bo z powodu burz bywa\u0142y przerwy w dostawach pr\u0105du. Przymglone \u015bwiat\u0142o pozwala\u0142o na spokojne przygotowanie i zjedzenie kolacji, ale czytanie w nim nie by\u0142o ju\u017c zbyt mo\u017cliwe. Haftowanie czarnego wzoru na czarnym tle w p\u00f3\u0142mroku musia\u0142o by\u0107 skrajnie trudne. Je\u015bli wyszywany motyw mia\u0142 b\u0142yszcz\u0105ce elementy to sztuczne \u015bwiat\u0142o rozszczepia\u0142o si\u0119 na nich i wbija\u0142o si\u0119 w oczy niczym promienie s\u0142o\u0144ca odbijaj\u0105ce si\u0119 w \u015bniegu.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Patrz\u0105c na fotografi\u0119 mo\u017cna by powiedzie\u0107, \u017ce dziewczynka sobie stoi i haftuje. Tymczasem, je\u015bli policzymy jej godziny pracy wyjdzie nam sze\u015b\u0107 i p\u00f3\u0142 godziny takiego sobie stania. Obecnie w profesjonalnych pracowniach hafciarskich, je\u015bli nie ma nowoczesnych udogodnie\u0144 w postaci specjalistycznych lamp, odpowiednich sto\u0142\u00f3w czy krzese\u0142 czas pracy wynosi sze\u015b\u0107 godzin. Prawo pracy uznaje to za trudne warunki oraz wymuszon\u0105 pozycj\u0119 pracy. Dziewczynka ze zdj\u0119cia zacz\u0119\u0142a haftowa\u0107 o godzinie szesnastej i \u0142atwo jest si\u0119 domy\u015bli\u0107, \u017ce we wcze\u015bniejszej cz\u0119\u015bci dnia mia\u0142a inne obowi\u0105zki. Mog\u0142a to by\u0107 szko\u0142a, ale r\u00f3wnie dobrze inne zaj\u0119cie zarobkowe. Trzeba pami\u0119ta\u0107 te\u017c, \u017ce standardem dla dzieci w tym wieku by\u0142o sporo obowi\u0105zk\u00f3w zwi\u0105zanych z funkcjonowaniem domu. Tak\u017ce w Polsce dzieci przez d\u0142ugi czas do\u015b\u0107 naturalnie uczestniczy\u0142y w pracy doros\u0142ych, cho\u0107 oczywi\u015bcie skala i warunki bywa\u0142y bardzo r\u00f3\u017cne.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Wynagrodzenie za wykonanie sukni te\u017c szokuje. Wed\u0142ug tego co uda\u0142o mi si\u0119 dowiedzie\u0107 kwota dziewi\u0119\u0107dziesi\u0119ciu cent\u00f3w wynosi\u0142aby dzi\u015b oko\u0142o 32 dolar\u00f3w. By\u0142o to wynagrodzenie za wykonanie luksusowej sukienki, kt\u00f3ra w sklepie musia\u0142a kosztowa\u0107 olbrzymie pieni\u0105dze, a za kt\u00f3r\u0105 tw\u00f3rca dostawa\u0142 n\u0119dzne grosze. Dzi\u015b wykonanie czego\u015b takiego dawa\u0142oby zarobek wielokrotnie razy wi\u0119kszy.<\/p>\n\n\n\n<figure class=\"wp-block-image aligncenter size-full\"><img data-recalc-dims=\"1\" loading=\"lazy\" decoding=\"async\" width=\"1024\" height=\"819\" src=\"https:\/\/i0.wp.com\/ulasmykowska.pl\/wp-content\/uploads\/2026\/06\/Jagoda-haftujaca-swoja-pierwsza-prace.jpg?resize=1024%2C819\" alt=\"pierwszy haft dziecka \" class=\"wp-image-1960\" srcset=\"https:\/\/i0.wp.com\/ulasmykowska.pl\/wp-content\/uploads\/2026\/06\/Jagoda-haftujaca-swoja-pierwsza-prace.jpg?w=1024&amp;ssl=1 1024w, https:\/\/i0.wp.com\/ulasmykowska.pl\/wp-content\/uploads\/2026\/06\/Jagoda-haftujaca-swoja-pierwsza-prace.jpg?resize=300%2C240&amp;ssl=1 300w, https:\/\/i0.wp.com\/ulasmykowska.pl\/wp-content\/uploads\/2026\/06\/Jagoda-haftujaca-swoja-pierwsza-prace.jpg?resize=768%2C614&amp;ssl=1 768w\" sizes=\"auto, (max-width: 1000px) 100vw, 1000px\" \/><figcaption class=\"wp-element-caption\">Na zdj\u0119ciu moja nastrasza baranica po raz pierwszy uczy si\u0119 haftowa\u0107.<\/figcaption><\/figure>\n\n\n\n<h2 class=\"wp-block-heading\">Haftowa\u0107 nauczy\u0142a mnie babcia<\/h2>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Historia haftowania zacz\u0119\u0142a si\u0119 dla mnie, kiedy mia\u0142am pi\u0119\u0107, mo\u017ce sze\u015b\u0107 lat. Moja babcia, kt\u00f3r\u0105 w rodzinie nazywali\u015bmy Jagod\u0105, sp\u0119dza\u0142a ze mn\u0105 i z moim rodze\u0144stwem wakacje na dzia\u0142ce. A \u017ce by\u0142am dzieckiem, kt\u00f3re chodzi\u0142o, gdzie chcia\u0142o i mimo zakazu ci\u0105gle wychodzi\u0142o poza teren dzia\u0142ki, babcia zacz\u0119\u0142a uczy\u0107 mnie haftowa\u0107, aby mie\u0107 mnie na oku. Tak przynajmniej dzi\u015b my\u015bl\u0119, \u017ce to by\u0142 pow\u00f3d. Babcia Jagoda by\u0142a wykszta\u0142con\u0105 kobiet\u0105, lekark\u0105 radiolo\u017ck\u0105, ale do\u015bwiadczenie biedy lat powojennych pozostawi\u0142o j\u0105 z umiej\u0119tno\u015bci\u0105 haftowania i szyde\u0142kowania. Najbardziej jednak znana by\u0142a z robienia na drutach. Ka\u017cde z naszego rodze\u0144stwa mia\u0142o po kilka swetr\u00f3w jej roboty i bardzo je lubili\u015bmy. Nie pami\u0119tam, abym kiedykolwiek widzia\u0142a j\u0105 z rob\u00f3tk\u0105 hafciarsk\u0105, co jest do\u015b\u0107 ciekawym spostrze\u017ceniem, skoro to ona jest przyczyn\u0105, a przynajmniej \u201epierwsz\u0105 poruszycielk\u0105\u201d, moich dzisiejszych poczyna\u0144 hafciarskich.<\/p>\n\n\n\n<h2 class=\"wp-block-heading\">Lorenza wykonuje \u0142ody\u017cki kwiat\u00f3w<\/h2>\n\n\n\n<figure class=\"wp-block-image aligncenter size-full\"><img data-recalc-dims=\"1\" loading=\"lazy\" decoding=\"async\" width=\"1024\" height=\"735\" src=\"https:\/\/i0.wp.com\/ulasmykowska.pl\/wp-content\/uploads\/2026\/06\/matka-z-corka-pracuja-zarobkowo-nad-haftem.jpg?resize=1024%2C735\" alt=\"Matka z ma\u0142oletni\u0105 c\u00f3rk\u0105 pracuj\u0105 haftuj\u0105c\" class=\"wp-image-1963\" srcset=\"https:\/\/i0.wp.com\/ulasmykowska.pl\/wp-content\/uploads\/2026\/06\/matka-z-corka-pracuja-zarobkowo-nad-haftem.jpg?w=1024&amp;ssl=1 1024w, https:\/\/i0.wp.com\/ulasmykowska.pl\/wp-content\/uploads\/2026\/06\/matka-z-corka-pracuja-zarobkowo-nad-haftem.jpg?resize=300%2C215&amp;ssl=1 300w, https:\/\/i0.wp.com\/ulasmykowska.pl\/wp-content\/uploads\/2026\/06\/matka-z-corka-pracuja-zarobkowo-nad-haftem.jpg?resize=768%2C551&amp;ssl=1 768w\" sizes=\"auto, (max-width: 1000px) 100vw, 1000px\" \/><figcaption class=\"wp-element-caption\"><a href=\"https:\/\/www.loc.gov\/item\/2018674702\/\" target=\"_blank\" rel=\"noreferrer noopener\">Lewis Wickes Hine, fotografia dokumentuj\u0105ca prac\u0119 dzieci przy hafcie, Nowy Jork, 1912.\u0179r\u00f3d\u0142o: National Child Labor Committee Collection, Library of Congress.Materia\u0142 w domenie publicznej.<\/a><\/figcaption><\/figure>\n\n\n\n<blockquote class=\"wp-block-quote is-layout-flow wp-block-quote-is-layout-flow\">\n<p class=\"wp-block-paragraph\"><em>\u201e309 West 146th Street. [\u2026] oraz jej siedmioletnia c\u00f3rka Lorenza haftuj\u0105ce damskie bluzki w swojej brudnej kuchnio-sypialni. Lorenza wykonuje \u0142ody\u017cki kwiat\u00f3w. Jej matka powiedzia\u0142a: \u00abProsz\u0119 zobaczy\u0107 jaka ona jest bystra. Poka\u017c\u0119 jej jak co\u015b zrobi\u0107, a ona od razu to wykonuje\u00bb. \u00abJest taka ma\u0142a, bo tak cz\u0119sto chorowa\u0142a\u00bb. Pracuje po szkole. Ojciec nie ma pracy. \u00abZa koronki p\u0142ac\u0105 zbyt ma\u0142o\u00bb. Powiedzia\u0142y, \u017ce zarabiaj\u0105 oko\u0142o 2 dolar\u00f3w tygodniowo.<br>Miejsce: New York City.\u201d<\/em><\/p>\n<\/blockquote>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">W rodzinie mam obecnie siedmioletni\u0105 bratanic\u0119, jest kochanym, weso\u0142ym dzieckiem, kt\u00f3re ko\u0144czy w\u0142a\u015bnie pierwsz\u0105 klas\u0119 szko\u0142y podstawowej. Nie wyobra\u017cam sobie, aby po szkole sp\u0119dza\u0142a godziny pracuj\u0105c haftem na swoje utrzymanie i zdrowie. Jest to przywilej, o kt\u00f3rym tak \u0142atwo nami by\u0142o zapomnie\u0107. Mimo choroby pracowa\u0107 musia\u0142a ma\u0142a Lorenza ze zdj\u0119cia, a ca\u0142e jej dzieci\u0144stwo mija\u0142o na zapewnieniu sobie i rodzinie utrzymania. Jej wyj\u0105tkowa zdolno\u015b\u0107 do haftowania, z kt\u00f3rej jej matka by\u0142a tak dumna, zapewne zdefiniuje jej ca\u0142e \u017cycie. Za to potrzeby ekonomiczne b\u0119d\u0105 d\u0142u\u017cy\u0107 si\u0119 godzinami pracy w ciasnym i nienadaj\u0105cym si\u0119 do \u017cycia mieszkaniu.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">W wielu opisach zdj\u0119\u0107, kt\u00f3re znalaz\u0142am w Bibliotece Kongresu jest kilka powtarzaj\u0105cych si\u0119 rzeczy. Jedn\u0105 z nich jest motyw ojca rodziny bez pracy, albo maj\u0105cego j\u0105 okazjonalnie co oznacza, \u017ce kwoty podane w opisach s\u0105 g\u0142\u00f3wnym zarobkiem cz\u0119sto wieloosobowej rodziny. Na wielu zdj\u0119ciach wida\u0107 po kilkoro dzieci pracuj\u0105cych razem z rodzicami. \u015awiadomo\u015b\u0107 bycia wa\u017cnym ogniwem ekonomicznym rodziny dla dziecka staje si\u0119 niewyobra\u017caln\u0105 odpowiedzialno\u015bci\u0105. Dzi\u015b oczywistym jest dla nas, \u017ce sprawy finansowe spoczywaj\u0105 na barkach doros\u0142ych, a dost\u0119pu do jedzenia nie dyktuje ilo\u015b\u0107 nadzianych na drucik kwiatk\u00f3w.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Drugim cz\u0119sto powtarzaj\u0105cym si\u0119 przy r\u00f3\u017cnych fotografiach w\u0105tkiem jest stwierdzenie, \u017ce \u201eZa koronki p\u0142ac\u0105 zbyt ma\u0142o\u201d. Idzie za tym konkluzja, \u017ce na hafciarstwie da\u0142o si\u0119 jeszcze ciut zarobi\u0107, ale na koronczarstwie ju\u017c nie. Z mojej wsp\u00f3\u0142czesnej perspektywy warto\u015bciowanie tych dw\u00f3ch podobnych zaj\u0119\u0107 jest niezrozumia\u0142e. Koronczarstwo wymaga wiele precyzji, powtarzalno\u015bci i trzymania si\u0119 cz\u0119sto trudnych schemat\u00f3w wzor\u00f3w. Cho\u0107 wykonywane inaczej s\u0105 tak samo wymagaj\u0105ce.<\/p>\n\n\n\n<h2 class=\"wp-block-heading\">Szybko zapomina\u0142am tego czego babcia mnie nauczy\u0142a<\/h2>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Pierwsze kroki nie by\u0142y dla mnie \u0142atwe. By\u0142am w ko\u0144cu ma\u0142\u0105 dziewczynk\u0105 i nie umia\u0142am jeszcze nawet pisa\u0107, czy pewnie trzyma\u0107 d\u0142ugopisu. Tych umiej\u0119tno\u015bci mia\u0142am nauczy\u0107 si\u0119 dopiero w nadchodz\u0105cych latach szko\u0142y. Tak jak trudu nauki pisania nie pami\u0119tam, tak te\u017c nie pami\u0119tam nauki haftowania. Nie mam z tym wi\u0119kszych wspomnie\u0144 zwi\u0105zanych ani z frustracj\u0105, ani te\u017c z ekscytacj\u0105. Nauka haftu by\u0142a dla mnie czym\u015b naturalnym, nie zwi\u0105zanym z wzlotami czy upadkami edukacji. Liczy\u0142a si\u0119 w niej obecno\u015b\u0107 babci, kt\u00f3ra by\u0142a jedn\u0105 z najwa\u017cniejszych os\u00f3b w moim \u017cyciu.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Pami\u0119tam, \u017ce szybko zapomina\u0142am tego czego babcia mnie nauczy\u0142a, wi\u0119c wielokrotnie pokazywa\u0142a mi te same \u015bciegi od nowa i od nowa. Nauczy\u0142a mnie tak kilku \u015bcieg\u00f3w. By\u0142y nimi sznureczek, st\u0119bn\u00f3wka, \u0142a\u0144cuszek oraz zadziergiwany, kt\u00f3rym potem wykona\u0142am p\u0142atki pierwszych kwiatk\u00f3w. Ich \u015brodki robi\u0142y\u015bmy d\u0142ugimi w\u0119ze\u0142kami i cho\u0107 by\u0142y najtrudniejsze to bardzo mi si\u0119 podoba\u0142y. Do dzi\u015b mam <a href=\"https:\/\/ulasmykowska.pl\/index.php\/tag\/makatka-kuchenna\/\" data-type=\"post_tag\" data-id=\"141\" target=\"_blank\" rel=\"noreferrer noopener\">makatk\u0119<\/a> w pn\u0105ce si\u0119 po winoro\u015bli kwiaty, kt\u00f3r\u0105 razem haftowa\u0142y\u015bmy. Doko\u0144czy\u0142am j\u0105 sama, ale ju\u017c po wielu latach, kiedy by\u0142am nastolatk\u0105.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Od jakiego\u015b czasu zastanawiam si\u0119, czy mia\u0142am naturalne predyspozycje manualne czy przez to, \u017ce od dziecka haftowa\u0142am i szyde\u0142kowa\u0142am to wykszta\u0142ci\u0142y si\u0119 one w toku tych zaj\u0119\u0107. Ogl\u0105daj\u0105c zdj\u0119cia z pracuj\u0105cymi manualnie dzie\u0107mi utwierdzam si\u0119 w przekonaniu, \u017ce w rozwoju moich umiej\u0119tno\u015bci najwi\u0119ksze znaczenie mia\u0142a jednak praktyka. Mam wra\u017cenie, \u017ce troch\u0119 za cz\u0119sto stawiamy zdolno\u015bci na piedestale osi\u0105gni\u0119\u0107 innych ludzi. A tak naprawd\u0119 najcz\u0119\u015bciej s\u0105 to odpracowane godziny pracy.<\/p>\n\n\n\n<h2 class=\"wp-block-heading\">Nettie, lat 9, jest bardzo zr\u0119czna.<\/h2>\n\n\n\n<figure class=\"wp-block-image aligncenter size-full\"><img data-recalc-dims=\"1\" loading=\"lazy\" decoding=\"async\" width=\"1024\" height=\"730\" src=\"https:\/\/i0.wp.com\/ulasmykowska.pl\/wp-content\/uploads\/2026\/06\/tworczynie-lalek.jpg?resize=1024%2C730\" alt=\"dzieci szyj\u0105 cz\u0119\u015bci lalek do fabryki\" class=\"wp-image-1964\" srcset=\"https:\/\/i0.wp.com\/ulasmykowska.pl\/wp-content\/uploads\/2026\/06\/tworczynie-lalek.jpg?w=1024&amp;ssl=1 1024w, https:\/\/i0.wp.com\/ulasmykowska.pl\/wp-content\/uploads\/2026\/06\/tworczynie-lalek.jpg?resize=300%2C214&amp;ssl=1 300w, https:\/\/i0.wp.com\/ulasmykowska.pl\/wp-content\/uploads\/2026\/06\/tworczynie-lalek.jpg?resize=768%2C548&amp;ssl=1 768w\" sizes=\"auto, (max-width: 1000px) 100vw, 1000px\" \/><figcaption class=\"wp-element-caption\"><a href=\"https:\/\/www.loc.gov\/item\/2018677006\/\" target=\"_blank\" rel=\"noreferrer noopener\">Lewis Wickes Hine, fotografia dokumentuj\u0105ca prac\u0119 dzieci przy produkcji lalek Campbell Kids, Nowy Jork, 1912.<br>\u0179r\u00f3d\u0142o: National Child Labor Committee Collection, Library of Congress.<br>Materia\u0142 w domenie publicznej.<\/a><\/figcaption><\/figure>\n\n\n\n<blockquote class=\"wp-block-quote is-layout-flow wp-block-quote-is-layout-flow\">\n<p class=\"wp-block-paragraph\"><em>\u201eGodzina 17:00. Robienie n\u00f3g do lalek Campbell Kids. Rodzina Cattena, 71 Sullivan Street, mieszkanie na pi\u0105tym pi\u0119trze od frontu. Gdy tylko wykonano zdj\u0119cie, Rose zanios\u0142a pude\u0142ko pe\u0142ne gotowych n\u00f3g do firmy Aetna Doll and Toy Co. (nazwa firmy by\u0142a nadrukowana na pude\u0142ku). Tessie (po prawej) mieszka pi\u0119tro ni\u017cej i wykonuje t\u0119 sam\u0105 prac\u0119 u siebie. Pomaga\u0142a tutaj. Rose ma 14 lat. Lena (z deformacj\u0105) ma 12 lat. Nettie, lat 9, jest bardzo zr\u0119czna. Wszystkie pracuj\u0105 po szkole i cz\u0119sto a\u017c do godziny 22:00.<br>Miejsce: New York City.\u201d<\/em><\/p>\n<\/blockquote>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Kiedy mia\u0142am 12 lat rodzice kazali mi i\u015b\u0107 spa\u0107 i gasi\u0107 \u015bwiat\u0142o o 21:00, a ja po kryjomu czyta\u0142am jeszcze ksi\u0105\u017cki z latark\u0105 pod ko\u0142dr\u0105, rzadko jednak mia\u0142am odwag\u0119 przeci\u0105gn\u0105\u0107 ten czas poza 22:00.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">A poni\u017cej w\u0142a\u015bcicielki lalek Campbell Kids,<\/p>\n\n\n\n<figure class=\"wp-block-image aligncenter size-full\"><img data-recalc-dims=\"1\" loading=\"lazy\" decoding=\"async\" width=\"640\" height=\"455\" src=\"https:\/\/i0.wp.com\/ulasmykowska.pl\/wp-content\/uploads\/2026\/06\/dzieci-z-lalkami.jpg?resize=640%2C455\" alt=\"dzieci bawi\u0105 si\u0119 lalkami uszytymi przez nieletnich pracownik\u00f3w\" class=\"wp-image-1965\" srcset=\"https:\/\/i0.wp.com\/ulasmykowska.pl\/wp-content\/uploads\/2026\/06\/dzieci-z-lalkami.jpg?w=640&amp;ssl=1 640w, https:\/\/i0.wp.com\/ulasmykowska.pl\/wp-content\/uploads\/2026\/06\/dzieci-z-lalkami.jpg?resize=300%2C213&amp;ssl=1 300w\" sizes=\"auto, (max-width: 640px) 100vw, 640px\" \/><figcaption class=\"wp-element-caption\"><a href=\"https:\/\/www.loc.gov\/resource\/cph.3b22405\/\" target=\"_blank\" rel=\"noreferrer noopener\">Lewis Wickes Hine, fotografia przedstawiaj\u0105ca dzieci bawi\u0105ce si\u0119 lalkami Campbell Kids, Nowy Jork, 1912.<br>\u0179r\u00f3d\u0142o: National Child Labor Committee Collection, Library of Congress.<br>Materia\u0142 w domenie publicznej.<\/a><\/figcaption><\/figure>\n\n\n\n<blockquote class=\"wp-block-quote is-layout-flow wp-block-quote-is-layout-flow\">\n<p class=\"wp-block-paragraph\"><em>\u201eDzieci bawi\u0105ce si\u0119 lalkami Campbell Kids<br>Miejsce: New York City.\u201d<\/em><\/p>\n<\/blockquote>\n\n\n\n<h2 class=\"wp-block-heading\">Haft to te\u017c jest praca<\/h2>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Zdarza mi si\u0119 czasem us\u0142ysze\u0107 od r\u00f3\u017cnych os\u00f3b: \u201eTak, tak, haft to te\u017c jest praca\u201d, ale w ich ustach brzmi to troch\u0119 jakby nie chcieli mi zrobi\u0107 przykro\u015bci, a tak naprawd\u0119 nie rozumiej\u0105, jak przyjemno\u015b\u0107 mo\u017ce by\u0107 prac\u0105. Romantyzowanie haftu jako przyjemno\u015b\u0107 pozbawiona go pragmatyzmu zlecenia utrzymuj\u0105cego tw\u00f3rc\u0119 na powierzchni ekonomicznej. Odbiera to takim zaj\u0119ciom wag\u0119 wysi\u0142ku w\u0142o\u017con\u0105 w planowanie, projektowanie, szukanie zlece\u0144 czy promocj\u0119.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Obraz jednak zmienia si\u0119 diametralnie, gdy zamiast osoby doros\u0142ej wstawimy w to samo miejsce dziecko.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Nie zrozumcie mnie \u017ale, nie uwa\u017cam, \u017ce dzieci powinny pracowa\u0107 zarobkowo. Zostawmy zn\u00f3j pracy doros\u0142ym, a m\u0142odzie\u017c niech poznaje i rozwija swoje pasje. Ma\u0142o jest rzeczy, kt\u00f3re bardziej mnie ciesz\u0105 ni\u017c zasianie ma\u0142ej iskierki zainteresowania i rozpalenie ciekawo\u015bci. Mo\u017ce tak jak ja wspominam dzi\u015b moj\u0105 babci\u0119, kto\u015b inny za wiele lat pomy\u015bli o mnie ciep\u0142o raz na jaki\u015b czas.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\"><em>Zdj\u0119cia historyczne i cytowane opisy wykorzystane w artykule pochodz\u0105 z kolekcji dokumentuj\u0105cej prac\u0119 dzieci na pocz\u0105tku XX wieku wykonanej przez Lewis Wickes Hine dla National Child Labor Committee. Materia\u0142y udost\u0119pniane s\u0105 przez Library of Congress i znajduj\u0105 si\u0119 w domenie publicznej.<\/em><\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\"><\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Co archiwalne fotografie dzieci pracuj\u0105cych przy hafcie m\u00f3wi\u0105 o historii r\u0119kodzie\u0142a? Opowie\u015b\u0107 o hafcie, pracy i pami\u0119ci dzieci\u0144stwa.<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":1961,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"advanced_seo_description":"Co archiwalne fotografie dzieci pracuj\u0105cych przy hafcie m\u00f3wi\u0105 o historii r\u0119kodzie\u0142a? Opowie\u015b\u0107 o hafcie, pracy i pami\u0119ci dzieci\u0144stwa.","jetpack_seo_html_title":"Ciociu, czy nauczysz mnie haftowa\u0107?","jetpack_seo_noindex":false,"_kadence_starter_templates_imported_post":false,"_swpsp_post_exclude":false,"_jetpack_memberships_contains_paid_content":false,"footnotes":""},"categories":[3,115],"tags":[129,142,21,32,144,54],"class_list":["post-1938","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-haft","category-ludzie-i-opowiesci","tag-archiwa","tag-feminizm","tag-haft","tag-haft-reczny","tag-historia-haftu","tag-nauka-haftu"],"jetpack_featured_media_url":"https:\/\/i0.wp.com\/ulasmykowska.pl\/wp-content\/uploads\/2026\/06\/Dziewczynka-pracujaca-przy-hafcie-wyzysk-dzieci.jpg?fit=1024%2C732&ssl=1","jetpack_sharing_enabled":true,"jetpack-related-posts":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/ulasmykowska.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/1938","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/ulasmykowska.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/ulasmykowska.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/ulasmykowska.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/ulasmykowska.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=1938"}],"version-history":[{"count":8,"href":"https:\/\/ulasmykowska.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/1938\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":1966,"href":"https:\/\/ulasmykowska.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/1938\/revisions\/1966"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/ulasmykowska.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media\/1961"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/ulasmykowska.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=1938"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/ulasmykowska.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=1938"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/ulasmykowska.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=1938"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}