Każdy, kto haftuje, wie, że przeniesienie wzoru hafciarskiego na tkaninę jest jednym z najważniejszych etapów haftowania. Może to usprawnić pracę albo bardzo ją utrudnić.
Poniżej opisuję kilka znanych mi i wypróbowanych metod przenoszenia wzorów na tkaniny. Znajdziecie tu nie tylko listę technik, ale i instrukcję, krok po kroku jak je wykonać. Dodatkowo dzielę się też własnymi przemyśleniami co do ich wygody i skuteczności.
Przenoszenie wzorów do haftu na ciemne tkaniny
Większość popularnych metod przenoszenia wzoru na tkaninę nie działa w wypadku ciemniejszych tkanin. Na swoje potrzeby opracowałam sobie własną metodę bazującą na tych używanych przy jasnych tkaninach. Przeczytasz o nich w dalszej części artykułu.
Przenoszenie wzoru na tkaninę – kalka żółta / biała
Kalkę można dostać w postaci dużych arkuszy poznaczonych do krawiectwa (można je potem pociąć na bardziej wygodne kawałki) oraz w formacie A4. U mnie najlepiej działa żółta.
Zalety
Plusem jest duża intuicyjność, prostota kalkowania oraz wielorazowość kalki.
Wady
Mało powszechna dostępność w internecie. Nie zawsze działa dobrze ze wszystkimi tkaninami. Często też ściera się w czasie haftowania.
Instrukcja krok po kroku
Potrzebne narzędzia:
- Kalka żółta lub biała
- Wzór na papierze
- Tkanina
- Szpilki krawieckie (opcjonalnie)
- Cienki ołówek lub długopis
- Umieść tkaninę na gołym blacie.
- Połóż na niej kalkę stroną transferową do tkaniny (błyszczącą).
- Umieść na wierzchu kartkę z wzorem, tak aby po przeniesieniu znajdował się w pożądanym miejscu.
- Zepnij wszystkie trzy warstwy szpilkami – wzór się dzięki temu nie przesunie w trakcie transferu.
- Ołówek lub długopis poprowadź po konturach wzoru mocno dociskając.
- Aby po zakończeniu haftowania ślady po kalce zniknęły należy pracę wyprać.
Z mojej praktyki:
Do przerysowywania wzoru warto wziąć bardzo punktowe (ale nie ostre) narzędzie. Warto też bardzo mocno je dociskać podczas kalkowania, bo transfer nie jest bardzo intensywny.
Ocena: 4/5
Wymaga wprawy.
Do tkanin ciemnych.
Przenoszenie wzorów do haftowania – długopis biały żelowy
Długopis ten pozostawia jasną białą smugę na tkaninie. Pozwala rysować wzory z głowy bezpośrednio na niej oraz poprawić ubytki kalkowanego wzoru. Idealnie uzupełnia żółtą kalkę.
Zalety
Działa jak zwykły cienkopis.
Wady
Jest dostępny głównie w internecie. Może nie spierać się ze wszystkich tkanin – warto testować.
Instrukcja krok po kroku
Potrzebne narzędzia:
- Biały długopis żelowy
- Wzór na papierze
- Tkanina
- Idealny do rysowania bezpośredniego z głowy oraz poprawiania słabo odbitych fragmentów wzoru inną metodą.
- Rysować delikatnie dociskając – przy mocnych kreskach może trudno się spierać.
- Aby długopis zniknął, po zakończeniu haftowania pracę należy wyprać.
Z mojej praktyki:
Używam tego długopisu w połączniu z żółtą kalką traktując je jako uzupełnienie. Najczęściej po przekalkowaniu wzoru poprawiam go jeszcze długopisem, aby był trwalszy.
Ocena: 4/5
Wymaga wprawy
Do tkanin ciemnych.
Najlepiej sprawdza mi się połączenie żółtej kalki krawieckiej z białym długopisem żelowym. Najpierw przenoszę wzór kalką, a następnie poprawiam miejsca, które odbiły się zbyt słabo. Dzięki temu wzór jest lepiej widoczny i nie ściera się tak szybko podczas haftowania.
Przenoszenie wzoru na tkaninę – flizelina samoprzylepna do drukowania
Umieściłam tę metodę w ciemnych tkaninach, ale tak naprawdę jest uniwersalna dla wszystkich odcieni.
Bardzo popularną obecnie metodą jest drukowanie wzoru bezpośrednio na specjalnej flizelinie. Nie dość, że da się ją dowolnie nakleić na tkaninę to dodatkowo rozpuszcza się w wodzie. Z różnych opinii osób haftujących wynika, że jest to chyba najbardziej precyzyjny obecnie sposób przenoszenia wzoru na tkaninę. Choć będąc szczególistą nie jest to technicznie przeniesienie wzoru na tkaninę, bo wzór pozostaje na flizelinie.
Uwaga: Szukając tej flizeliny należy szukać „flizeliny rozpuszczalnej w wodzie do drukowania”. W krawiectwie istnieje wiele rodzajów flizelin jednak nie nadają się one do tej metody.
Zalety
Ogromnym plusem jest uzyskanieniemal idealnego wzoru, a kolejna zaleta to możliwość naklejenia na powierzchnie, gdzie inne metody byłyby bardzo trudne do zastosowania (np. czapka lub buty). Niewątpliwie za tą metodą przemawia też uniwersalne zastosowanie przy różnych odcieniach tkanin
Wady
Głównym problemem jest haftowanie bez widzenia właściwej tkaniny oraz jej układu nitek przez co ciężej, na bieżąco, dobierać odcienie nici. Potrzeba też mieć drukarkę.
Instrukcja krok po kroku
Potrzebne narzędzia:
- Arkusz flizeliny z nadrukowanym wzorem
- Tkanina
- Wytnij z arkusza wzór pozostawiając niewielki margines dookoła.
- Zdejmij zabezpieczenie kleju i naklej w wybranym miejscu
- Po wyhaftowaniu pracy wystarczy całość zanurzyć w wodzie.
Z mojej praktyki:
Nie korzystałam jeszcze z tej metody, ale na pewno ją niebawem przetestuję w swoich projektach.
Ocena: jak przetestuję uzupełnię ocenę.
Dla początkujących.
Do tkanin ciemnych i jasnych.
Przenoszenie wzorów do haftu na jasne tkaniny
Najbardziej popularnymi odcieniami tkanin do haftowania są biele, odcienie beżu oraz naturalne odcienie bawełny. Z tego powodu na przestrzeni lat powstało wiele sposobów przenoszenia wzorów do haftu. Jedne są bardziej nowoczesne, a inne zupełnie tradycyjne.
Przenoszenie wzoru na tkaninę – okno
Najprostszą i ogólnodostępną metodą przenoszenia wzoru na jasną tkaninę jest metoda z oknem. Zadziała ona jednak jedynie przy prześwitujących pod światło tekstyliach.
Zalety
Dostępność i prostota – wszystkie niezbędne narzędzia większość z nas ma w domu.
Wady
Minusami jest, to że nie pozwala na zbyt dokładne przeniesienie wzoru oraz jej spora niewygoda.
Instrukcja krok po kroku
Potrzebne narzędzia:
- Okno/ szyba
- Źródło światła
- Wzór na papierze
- Tkanina
- Taśma klejąca
- Cienki ołówek / długopis do tkanin / kredka do tkanin
- Naklej przy pomocy taśmy klejącej kartkę ze wzorem na szybę na wysokości oczu.
- Przyłóż tkaninę tak aby wzór znajdował się w pożądanym miejscu.
- Przyklej przy pomocy taśmy tkaninę do szyby.
- Przy pomocy długopisu do tkanin, kredki do tkanin lub zwykłego ołówka (może się nie sprać) przerysuj widoczne kontury na tkaninie.
Podobnie zadziała szyba położona na płasko z umieszczonym źródłem światła pod nią (np. latarką).
Z mojej praktyki:
Osobiście nie przepadam za tą metodą. Jest męcząca i nie pozawala mi na precyzyjne przeniesienie wzoru. Dlatego stosuję ją tylko w ostateczności, kiedy nie mam przy sobie innych narzędzi.
Ocena: 2/5
Dla początkujących
Do tkanin jasnych i prześwitujących.
Przenoszenie wzoru na tkaninę – deska kreślarska lub tablet
Deska kreślarska to przenośny, podświetlany blat, którym posługujemy się podobnie jak w wypadku okna. Sposób z tabletem różni się tym, że wzór zamiast na kratce, możemy wyświetlić na ekranie i tak przenieść.
Zalety
Prostota oraz dostępność. Choć deski kreślarskiej większość z nas nie ma w domu to tablet już duża część z ludzi posiada.
Wady
Podobnie jak w poprzedniej metodzie, jest precyzja, która bywa problemem.
Instrukcja krok po kroku
Potrzebne narzędzia:
- tablet/ deska kreślarska
- Wzór na papierze (do deski)
- Tkanina
- Taśma klejąca (opcjonalnie)
- Cienki ołówek / długopis do tkanin / kredka do tkanin / długopis znikający
- Umieść kartkę ze wzorem na desce kreślarskiej lub wyświetl wzór na tablecie.
- Przyłóż tkaninę tak aby wzór znajdował się w pożądanym miejscu.
- Przyklej przy pomocy taśmy tkaninę do deski / tabletu (opcjonalnie).
- Przy pomocy długopisu do tkanin, kredki do tkanin lub zwykłego ołówka (może się nie sprać) przerysuj widoczne kontury na tkaninie.
Z mojej praktyki:
Korzystam czasem z deski kreślarskiej. Jest to dość wygodna metoda, choć osobiście preferuję inne.
Ocena: 4/5
Dla początkujących
Do tkanin jasnych i prześwitujących.
Przenoszenie wzoru na tkaninę – kalka ołówkowa/techniczna
Ta technika to chyba najbardziej popularna metoda przenoszenia wzorów w Polsce. Choć dziś już powoli odchodzi w niepamięć to właśnie z niej korzystały nasze babcie.
Zalety
Duża intuicyjność i prostota kalkowania oraz taniość i wielorazowość kalki.
Wady
Głównym minusem jest konieczność przekalkowania wzoru za jednym podejściem oraz z czasem pracy rozcieranie się wzoru.
Instrukcja krok po kroku
Potrzebne narzędzia:
- Kalka techniczna/ ołówkowa
- Wzór na papierze
- Tkanina
- Szpilki krawieckie (opcjonalnie)
- Cienki ołówek lub długopis
- Umieść tkaninę na gołym blacie.
- Połóż na niej kalkę stroną transferową do tkaniny (błyszczącą).
- Umieść na wierzchu kartkę z wzorem, tak aby po przeniesieniu znajdował się w pożądanym miejscu.
- Zepnij wszystkie trzy warstwy szpilkami – wzór się dzięki temu nie przesunie w trakcie transferu.
- Ołówek lub długopis poprowadź po konturach wzoru mocno dociskając.
- Aby po zakończeniu haftowania ślady po kalce zniknęły należy pracę wyprać.
Z mojej praktyki:
Jest to technika, z której nadal najczęściej korzystam i wykorzystuję na warsztatach. Wydaje mi się najwygodniejsza, jednak może to być głównie kwestia przyzwyczajenia.
Nie podglądaj tkaniny w trakcie rysowania, bo możesz przesunąć wzór. Nie podkładaj pod całość żadnych obrusów ani cerat, bo wtedy transfer jest mniej widoczny. I najważniejsze: Nie śpiesz się.
Ocena: 4/5
Dla początkujących
Do tkanin jasnych i o średnim nasyceniu barwy.
Przenoszenie wzoru na tkaninę – długopis znikający od ciepła
To jedna z tych nowocześniejszych i bardziej popularnych obecnie technik. Pozwala nie tylko przenieść wzór na tkaninę, ale i narysować coś z głowy bezpośrednio na niej. Powszechnie wykorzystywane do tego długopisy przeznaczone do pisania, ale znajdziemy też bez problemu takie dedykowane do tkanin.
Zalety
Działa jak zwykły długopis, jest tani i łatwo dostępny.
Wady
Śladu po długopisie pojawia się ponownie w niskich temperaturach. Nie wiadomo też czy z upływem czasu nie pojawią się jakieś niepożądane zażółcenia czy inne ślady.
Instrukcja krok po kroku
Potrzebne narzędzia:
- Długopis znikający
- Wzór na papierze
- Tkanina
- Rysujemy nim bezpośrednio po tkaninie.
- Sprawdzi się w metodzie z oknem, deską kreślarską oraz tabletem.
- Aby długopis zniknął, po zakończeniu haftowania pracę należy wyprasować lub ogrzać suszarką.
- Jeśli zniknie przez przypadek można włożyć go do lodówki i powinien pojawić się znów.
Z mojej praktyki:
W swojej praktyce rzadko rysuję cały wzór tym długopisem, jednak idealnie sprawdza mi się jako uzupełnienie innych metod. Mam też do niego sporo nieufności, bo nie wiem jak z dłuższym czasem zachowa się na tkaninie – wyprasowanie powoduje, że znika z oczu, ale substancja pisząca nadal jest w materiale.
Ocena: 4.5/5
Dla początkujących
Do tkanin jasnych i o średnim nasyceniu barwy.
Przenoszenie wzoru na tkaninę – mazak do tkanin znikający od wody
Mazak jest w kolorze jasnoniebieskim i najlepiej sprawdza się w dorysowywaniu brakujących fragmentów wzorów. Da się też narysować nim wzór z głowy.
Zalety
Działa jak zwykły cienkopis.
Wady
Jest mniej dostępny niż długopisu znikającego oraz dla niektórych kolor może być zbyt jasny.
Instrukcja krok po kroku
Potrzebne narzędzia:
- Mazak znikający po zmoczeniu
- Wzór na papierze
- Tkanina
- Rysujemy nim bezpośrednio po tkaninie.
- Sprawdzi się w metodzie z oknem, deską kreślarską oraz tabletem.
- Aby długopis znikną, po zakończeniu haftowania pracę należy spryskać delikatnie wodą. Można też wyprać.
Z mojej praktyki:
Ja używam go głównie do rysowania bezpośredniego z głowy oraz poprawiania słabo odbitych fragmentów wzoru inną metodą. Zanim pojawiły się długopisy znikające korzystałam głównie z niego. Lubię go bardzo, ale obecnie łatwiej mi szybko kupić długopis znikający, więc przestałam z niego korzystać.
Ocena: 5/5
Wymaga wprawy.
Do tkanin bardzo jasnych.
Przenoszenie wzoru na tkaninę – ołówek/ długopis transferowy
Ten sprzęt działa trochę inaczej niż poprzednie metody. Zamiast kalkować wzór lub rysować bezpośrednio na tkaninie należy nanieść na wszystkie kontury wzoru cienką warstwę termo transferu i naprasować to w odpowiednim miejscu.
Zalety
Nie trzeba rysować po tkaninie.
Wady
Potrzeba użyć żelazko (sztuczne tkaniny mogą tego nie znieść). Ślady po tym ołówku nie spierają się i zostają na zawsze, bo wnikają we włókna tkaniny.
Instrukcja krok po kroku
Potrzebne narzędzia:
- Ołówek termo transferowy
- Wzór na papierze w lustrzanym odbiciu
- Lub wzór wydrukowany na kalce technicznej
- Tkanina
- Na wydrukowanym wzorze poprawiamy linie ołówkiem transferowym, w wypadku kalki technicznej robimy to po jej lewej stronie.
- Ułóż wzór stroną z transferem do tkaniny, tak aby po przeniesieniu znajdował się w pożądanym miejscu.
- Przeprasuj wzór.
Z mojej praktyki:
Nie przepadam za tą techniką, ale może komuś się przyda. Ołówki dostępne są w kolorze czarnym i czerwonym.
Ocena: 2/5
Wymaga wprawy
Do tkanin jasnych i o średnim nasyceniu koloru
Ogólna zasada
Zawsze wykonaj próbę na skrawku tej samej tkaniny. Nawet produkty przeznaczone do znakowania materiałów mogą zachowywać się inaczej na różnych włóknach. Warto sprawdzić, czy ślad rzeczywiście znika po praniu lub prasowaniu i nie pozostawia przebarwień.
Czego nie używać
Ołówków – generalnie nie polecam używania ołówków, bo dość często się nie spierają. Główny argument, który za nim przemawia to to, że każdy go ma w domu. Dlatego na początku, kiedy nie ma się jeszcze nic lepszego, może pomóc z wystartowaniem nauki haftu. Z czasem polecam zaopatrzenie się w coś przeznaczonego do tkanin.
Zwykłych długopisów – nie, nigdy, przenigdy. Wiem, że wiele osób to kusi, bo po prostu mają go w domu, ale bardzo ciężko go sprać i dodatkowo może zrobić w praniu brzydkie kleksy i zacieki. Praca będzie zrujnowana. Bez prania będzie widoczny między ściegami.
Markerów, cienkopisów, flamastrów – podobnie jak w wypadku długopisu kategoryczne nie. Nie spiera się i może zostawiać zacieki.
Zwykłych kredek – Mogą pozostawiać trwały ślad na tkaninach i brzydkie smugi.
Mydełka krawieckiego – pozostawia gruby ślad, który jest niewygodny przy haftowaniu. Wzór rozciera się zanikając w czasie pracy i pozostawia niemiły osad na palcach co utrudnia pracę z igłą.
Mazaków znikających – mazaki znikające przeznaczone są do krawiectwa, gdzie czas pracy nad odzieżą jest krótszy. W hafciarstwie 24 godziny, po których mazak znika, to najczęściej znacznie za mało czasu na dokończenie pracy.
Moja rada:
Jeśli nie masz pewności, czy dane narzędzie nadaje się do tkanin, zawsze najpierw wykonaj próbę na skrawku materiału.
Którą metodę wybrać na początek
Nie ma czegoś takiego jak jedna właściwa metoda. Każda ma swoje wady i zalety. Jeśli jednak miałabym wybrać trzy najbardziej uniwersalne sposoby przenoszenia wzoru na tkaninę, które warto wypróbować na początek, to wybrałabym metodę z oknem, kalką ołówkową oraz flizeliną.
Metodę z oknem – choć mało wygodna jest ok dla początkujących, gdyż nie wymaga kupowania żadnego dodatkowego sprzętu. Jest też dość intuicyjna.
Metodę z kalką – nadal jest to dość powszechna i intuicyjna metoda. Przemawia za nią to, że wykorzystywana jest od dziesięcioleci.
Metoda z flizeliną – prosta, wygodna i uniwersalna.
Myślę, że warto testować i sprawdzać różne metody, bo to co jest wygodne dla jednej osoby u innej może się zupełnie nie sprawdzić. Wpływ na to mają nie tylko prywatne preferencje, ale też materiały, tkaniny, wzory oraz techniki z którymi pracujemy. Warto mieć też w zanadrzu różne możliwości, aby w razie potrzeby skorzystać z tej najlepszej.
Historyczne metody przenoszenia wzorów do haftu
Zanim pojawiły się kalki, znikające mazaki czy flizeliny, w różny sposób radzono sobie z przenoszeniem wzorów. Już w XIX wieku Thérèse de Dillmont opisała w swojej Encyclopedia of Needlework m.in. metodę z szybą oraz kalkę ołówkową. Powszechnie stosowane były też inne techniki, z których część wykorzystywana jest do dziś przez rekonstruktorów i konserwatorów.
Do najciekawszych należą:
- Nakłuwanie i przypudrowywanie (Prick and Pounce),
- Bezpośrednie rysowanie na tkaninie (Freehand and Direct Marking),
- Przeszywanie przez bibułkę (tissue paper transfer),
- Fastrygowanie wzoru przez bibułkę (Tacking Through Tissue Paper)
Każda z tych metod ma własną historię i sposób wykonania. Dlatego opiszę je kiedyś szerzej w osobnym artykule.
Napisz, co o tym myślisz